Jeruzalemi

Article in other languages:

Jeruzalemi
Skeda:Al-Quds.png	Skeda:Al-Quds.png

Statistika
Popullsia -dendësia	banorë banorë/km²
Sipërfaqja	km²
Administrata
Shteti	Izraeli
Qarku
Adresa e kuvendit	rruga nr.
Posta	vetëm nr.
Prefiksi telefonik	+972-2
Faqe zyrtare
Politika
Kryetar
Partia udhëheqëse

Al-Quds (hebr יְרוּשָׁלַיִם Yerushalayim; greq. Ιεροσόλυμα - Ierosolima, arab القُدس - al-Quds' - << i shenjti >> ) është nje qytet i lashte ne Lindjen e Mesme midis Detit Mesdhe dhe Detit te vdekur ne nje lartesi 650-840m mbi nivelin e detit. Gjendet ne lindje te Tel Avivit, ne jug te Ramallahut, perendim te Jerikos dhe veri te Betlehemit. Jeruzalemi është kryeqyteti i Izraelit, megjithse ky emertim dhe aneksimi i pjeses lindore te qytetit nga Izraeli janë çështje te grindjeve nderkombetare.

Emrat

Historia

Historia e Jeruzalemit është shume e vjeter. Ai është nje nder nga qytetet me te lashte te botes dhe ndoshta qysh prej 5000 vjetesh i banuar vazhdimisht. Te gjeturat arkeologjike tregojne ekzistencen e nje ngulimi ne Jeruzalem ne mijevjecarin e 3-te p.e.s. Permendja e pare e qytetit nga burime historike nis ne mijevjecarin e 2-te p.e.r. Jeruzalemi u ndertua dhe u themelua ne fillim nga Kanaanitet (u pushtua nga Jebuzitet gjate Eres se Bronxit te vone), dhe u be kryeqytet i mbreterise çifute te Izraelit, Judahs dhe Judese ne periudhat e Tempullit te Pare dhe Tempullit te Dyte. Qyteti quhej para Mbretit David Ievus, e shfaq vetveten si nje perzierje fantastike te permendoreve historike, kulturave dhe popujve me nje sasi te panumert vendesh te denja për t´u pare. Jeruzalemi është Toka e Shenjte, <<qender e tre feve>>: Islamit, Judaizmit dhe Krishterve.

Nga viti 1948 deri 1967, pjesa perendimore e Jeruzalemit qeverisej nga Izraeli si kryeqytet i tij, ndersa Jeruzalemi Lindor qeverisej nga Jordania. Qyteti u ribashkua me fitoren e izraeliteve ne Luften Gjashteditore, megjithate statusi i tij mbetet i diskutueshem. Nje ligj i nxjerre nga izraelitet ne vitin 1980 e shpall Jeruzalemin kryeqytetin "e amshuar, te pandashem" te Izraelit, kurse Jeruzalemi Lindor besohet te jete menduar kryeqytet i shtetit Palestinez te ardhshem. Statusi i vendeve te shenjta te Jeruzalemit është poashtu i diskutueshem.

Jeruzalemi ka nje popullsi prej 724,000 banoresh (nga statistikat e24 maj 2006). Ai është nje qytet i perbere (heterogjen), dhe perfaqeson shume kombesi, fe, dhe grupe ekonomiko-shoqerore. Pjesa e quajtur "Qyteti i Vjeter" është i rrethuar nga mure dhe perbehet nga: lagjia muslimane, lagjia Armene, lagjia hebreje dhe lagjia krishtere.